Trên đường từ Đà Lạt xuống Phan Rang, Ninh Chữ hay Nha Trang qua ngả Phan Rang, gần như ai cũng phải đi qua Đơn Dương và đổ đèo Ngoạn Mục. Thay vì chạy thẳng, bạn có thể dành khoảng nửa ngày ghé ba bốn điểm: một đoạn dốc nhìn xuống thung lũng nhà kính, khu chợ và phố cũ D'Ran, hồ Đa Nhim, và đỉnh đèo trước khi xuống duyên hải.
Bài này gợi ý cách ghép các điểm dừng theo từng chiều đi, cách tính thời gian để không phải đổ đèo lúc trời tối, và những việc nên làm trước khi rời cao nguyên. Thời gian nêu trong bài là ví dụ giả định để dễ hình dung, thực tế phụ thuộc vào xe, người lái, thời tiết và tình trạng đường.
Hai ngả từ Đà Lạt xuống Đơn Dương
Ngả thứ nhất đi từ Đà Lạt về phía Trại Mát, qua vùng Trạm Hành rồi đổ dốc xuống thung lũng D'Ran. Đây là ngả ngắn, nhiều cảnh: đồi thông, đồi chè và vườn rau ở phía Đà Lạt, rồi đến đoạn dốc mở ra cả biển nhà kính bên dưới. Đường có dốc và cua, xe tải chở rau đi nhiều, nên đi chậm và cẩn thận ở các đoạn xuống dốc.
Ngả thứ hai theo quốc lộ 20 xuống vùng Đức Trọng cũ, tới Phi Nôm thì rẽ vào quốc lộ 27 đi về phía đông, qua Thạnh Mỹ rồi D'Ran. Ngả này dài hơn một chút nhưng đường rộng, ít dốc gắt, hợp với xe lớn, người lái chưa quen đường đèo hoặc khi trời mưa. Đi ngả này bạn thấy được trục chính của vùng Đơn Dương với các dãy cửa hàng vật tư nông nghiệp, điểm thu mua và khu trung tâm Thạnh Mỹ.
Hai ngả gặp nhau trước khu D'Ran, rồi cùng chạy về phía đỉnh đèo Ngoạn Mục. Nhiều người chọn đi một ngả, về một ngả để thấy cả hai cảnh. Trước khi đi, nên xem thông báo phân luồng, sửa đường của địa phương, nhất là trong mùa mưa. Thông tin này thường có trên trang của cơ quan giao thông tỉnh, đài địa phương và các nhóm cộng đồng của người đi đường; hỏi thêm người bán hàng, tài xế ở các điểm dừng cũng giúp biết tình hình thực tế trong ngày.
Lịch nửa ngày theo chiều Đà Lạt xuống biển
Bảng dưới là một lịch gợi ý khi xuất phát từ Đà Lạt vào buổi sáng. Giờ giấc là ví dụ giả định, chỉ để thấy thứ tự và khoảng nghỉ hợp lý.
| Mốc (ví dụ) | Chặng | Làm gì |
|---|---|---|
| Sáng sớm | Đà Lạt – Trại Mát – Trạm Hành | Rời thành phố trước giờ đông xe, nhìn đồi chè, rẫy rau trong sương |
| Đầu buổi | Đoạn dốc xuống thung lũng | Tấp vào chỗ rộng để nhìn biển nhà kính từ trên cao |
| Giữa buổi | Khu chợ, phố cũ D'Ran | Ăn sáng muộn, dạo chợ, tìm dấu tích khu ga Dran |
| Cuối buổi | Đường ven hồ Đa Nhim | Ngồi nghỉ ở bãi cỏ hoặc bờ đồi, nhìn mặt hồ |
| Gần trưa | Đỉnh đèo Ngoạn Mục | Dừng ở bãi đỗ, ngắm duyên hải, kiểm tra xe trước khi đổ đèo |
| Đầu chiều | Đổ đèo xuống Sông Pha, Phan Rang | Đi số thấp, giữ khoảng cách với xe tải |
Lịch này đặt đoạn đổ đèo vào lúc trời còn sáng rõ, trước khi sương chiều có thể kéo lên ở phía trên. Nếu khởi hành muộn, bỏ bớt một điểm thay vì dồn hết vào rồi phải đổ đèo lúc chạng vạng.
Chiều ngược lại: từ biển lên Đà Lạt
Đi từ Phan Rang lên, bạn leo đèo Ngoạn Mục trước tiên. Đoạn leo dốc dài trong nắng nóng là lúc xe làm việc nặng nhất; xe máy chở nặng, ô tô cũ nên để ý nhiệt độ máy. Lên tới đỉnh đèo, dừng lại ở bãi đỗ cho xe và người nghỉ, uống nước, mặc thêm áo vì không khí đã mát hơn hẳn.
Từ đỉnh đèo vào D'Ran rất gần. Nếu lên vào buổi sáng, bạn kịp ghé chợ D'Ran lúc còn đông, ăn một bữa sáng muộn rồi đi một vòng ven hồ Đa Nhim. Nếu lên vào buổi chiều, thứ tự nên đảo lại: ngắm hồ lúc nắng xiên, ăn tối ở D'Ran hoặc Thạnh Mỹ, rồi lên Đà Lạt. Đoạn dốc từ thung lũng lên Trạm Hành vào buổi tối có thể có sương và lạnh, nên mặc ấm và bật đèn sớm.
Một lựa chọn khác là ngủ lại một đêm ở Thạnh Mỹ hoặc D'Ran. Như vậy bạn không phải vội, sáng hôm sau dậy sớm xem chợ, xem cảnh thu hoạch rau, rồi mới lên Đà Lạt khi đường đã bớt xe tải. Với gia đình có trẻ nhỏ, chia chặng như vậy đỡ mệt hơn nhiều so với chạy một mạch.
Những chỗ dừng đáng giá nhất
Đoạn dốc nhìn xuống thung lũng. Nếu đi ngả Trạm Hành, có những khúc trên đường đổ xuống D'Ran nhìn thấy cả thung lũng nhà kính. Chỉ dừng ở chỗ lề rộng, không dừng giữa dốc hay ở khúc cua.
Chợ D'Ran. Chợ quê với rau củ vừa từ ruộng lên, các quán ăn sáng quen của người lao động. Đây cũng là nơi hỏi đường, hỏi thời tiết, hỏi tình trạng đèo tốt nhất.
Ven hồ Đa Nhim. Một đoạn rẽ ngắn khỏi trục chính là có thể nhìn thấy mặt hồ giữa đồi thông. Hợp để duỗi chân, cho trẻ chạy nhảy trên bãi cỏ, chỉ cần tránh xa mép nước.
Đỉnh đèo Ngoạn Mục. Điểm dừng bắt buộc nên có: ngắm duyên hải, dải đường ống thuỷ điện, và quan trọng nhất là cho người lái và xe nghỉ trước hoặc sau đoạn đèo.
Khu trung tâm Thạnh Mỹ. Nếu đi ngả quốc lộ 27, Thạnh Mỹ là nơi có nhiều quán ăn, trạm xăng, tiệm thuốc, ngân hàng. Hợp để ăn trưa, đổ xăng, mua đồ cần thiết.
Ăn uống và mua sắm dọc đường
Đơn Dương không có nhiều nhà hàng lớn, nhưng quanh chợ D'Ran, chợ Thạnh Mỹ và dọc quốc lộ 27 có đủ quán phở, bún, cơm bình dân, bánh mì, bánh căn và cà phê. Rau trong các bữa ăn ở đây thường tươi vì lấy ngay từ ruộng quanh vùng. Nên ăn ở khu đông người, quán có nhiều khách địa phương.
Nhiều người tranh thủ mua rau củ mang xuống biển hoặc mang về nhà. Cà rốt, bắp cải, su hào, khoai tây, cà chua là những thứ dễ mang đi xa. Mua ở chợ hoặc ở các sạp ven đường; nếu mua tại vườn thì hỏi chủ vườn. Bài không nêu giá vì giá rau thay đổi hằng ngày, theo mùa và theo chợ. Cách chọn và bảo quản rau củ cho chuyến đi dài có trong chuyên mục ẩm thực và đặc sản của trang.
Lưu ý chỗ để rau trên xe: đừng để rau trong cốp xe nóng cả buổi khi xuống vùng duyên hải nắng gắt. Để ở chỗ thoáng, không đè vật nặng lên, và nếu đi xa thì mua gần cuối chặng ở Đơn Dương thay vì mua từ sáng sớm.
Trước khi rời cao nguyên
Đoạn đèo Ngoạn Mục là phần đòi hỏi nhiều nhất trong cả chặng. Vài việc nên làm ở Đơn Dương trước khi đổ đèo:
- Đổ đầy nhiên liệu ở Thạnh Mỹ hoặc D'Ran; trên đèo không có trạm xăng.
- Kiểm tra phanh, lốp, đèn, còi. Xe máy kiểm tra cả xích, má phanh; thấy phanh yếu thì sửa trước khi đi.
- Nghỉ ngơi đủ, uống nước; người lái buồn ngủ thì dừng lại nghỉ chứ không cố.
- Xem thông báo về thời tiết và tình trạng đèo, nhất là sau những trận mưa lớn trong mùa mưa.
- Sắp xếp đồ trên xe chắc chắn; đồ lỏng lẻo dễ rơi, xô lệch khi qua các khúc cua liên tục.
- Chuẩn bị quần áo cho cả hai kiểu thời tiết: mát trên cao, nắng nóng dưới chân đèo.
Chuyên mục này có bài riêng về đi đèo Ngoạn Mục an toàn, nói kỹ cách xuống dốc dài, cách xử lý khi gặp sương mù và khi xe gặp sự cố trên đèo.
Đi xe khách thì ghé được gì
Nhiều người đi Đà Lạt – Phan Rang bằng xe khách. Xe khách thường chạy thẳng, có thể dừng nghỉ ở vài điểm quen, trong đó có khi là điểm dừng chân trên đèo. Nếu đi theo kiểu này, bạn ít có cơ hội ghé hồ hay chợ, nhưng vẫn được ngắm thung lũng nhà kính qua cửa kính và cảnh đèo khi xe đổ dốc. Chọn ghế bên phải theo chiều xuống biển thường nhìn được nhiều phía vực hơn, tuỳ đoạn.
Muốn dừng lại Đơn Dương thì có thể xuống ở D'Ran hoặc Thạnh Mỹ, ở lại một đêm, rồi hôm sau đón xe khác đi tiếp. Việc đón xe dọc đường tuỳ nhà xe và tuyến; nên hỏi trước khi đặt vé, đừng mặc định xe nào cũng dừng đón. Bài không nêu tên nhà xe hay giờ chạy vì thông tin này thay đổi thường xuyên.
Người đi xe máy có nhiều tự do nhất để ghé các điểm, nhưng cũng chịu nhiều rủi ro nhất trên đèo. Nếu chưa quen đường dốc dài, có thể cân nhắc gửi xe theo xe khách hoặc đi ô tô qua đoạn đèo, rồi mới đi xe máy ở phần đường bằng.
Đi cùng trẻ nhỏ và người lớn tuổi
Chặng Đà Lạt – Phan Rang không dài về cây số nhưng nhiều dốc, nhiều cua, nhiệt độ thay đổi mạnh từ cao nguyên xuống duyên hải. Trẻ nhỏ và người lớn tuổi dễ say xe, mệt, nhất là ở đoạn đổ đèo. Ghé Đơn Dương chính là cách chia chặng tự nhiên: thêm một hai lần dừng nghỉ, cho mọi người ra khỏi xe, hít thở, ăn uống, rồi mới đi tiếp đoạn khó nhất.
Với người hay say xe, nên ăn nhẹ trước khi đi, không ăn quá no ngay trước đoạn đèo. Mở hé cửa kính cho thoáng, nhìn ra xa thay vì cúi xem điện thoại. Chọn ngồi ở hàng ghế trước nếu được. Các điểm dừng ở chợ D'Ran hay ven hồ Đa Nhim là chỗ hợp để nghỉ lâu hơn một chút trước khi lên đỉnh đèo.
Người lớn tuổi có bệnh tim mạch, huyết áp nên mang theo thuốc thường dùng và hỏi ý kiến bác sĩ nếu lo về việc thay đổi độ cao liên tục. Trẻ nhỏ cần áo ấm cho buổi sáng trên cao nguyên và quần áo mỏng cho buổi trưa dưới duyên hải. Một túi đồ dễ lấy, có nước, khăn, túi nôn, đồ ăn nhẹ, giúp cả nhà đỡ vất vả trên đường.
Khi dừng ở những nơi có mặt nước như hồ Đa Nhim, hay mép vực như đỉnh đèo, người lớn cần giữ trẻ sát bên mình. Đây là những chỗ đẹp nhưng không có rào chắn ở mọi nơi, và trẻ con thường chạy nhanh hơn người lớn nghĩ.
Câu hỏi thường gặp
Đi Đà Lạt – Phan Rang có bắt buộc qua Đơn Dương không?
Ngả phổ biến nhất là đi qua vùng Đơn Dương rồi đổ đèo Ngoạn Mục theo quốc lộ 27. Có những ngả khác nối Đà Lạt với duyên hải như đường đi Nha Trang qua đèo Khánh Lê, nhưng nếu đích là Phan Rang, Ninh Chữ thì phần lớn người ta đi qua Đơn Dương.
Nên ghé Đơn Dương lúc đi hay lúc về?
Lúc đi từ Đà Lạt xuống thường thuận hơn vì có thể xuất phát sớm, ghé chợ buổi sáng và đổ đèo khi trời còn sáng. Lúc từ biển lên thì hợp với ngắm hồ buổi chiều. Nếu có thời gian, ghé cả hai lượt, mỗi lượt vài điểm khác nhau.
Từ Đà Lạt đi Đơn Dương ngả nào cho xe ô tô lớn?
Ngả quốc lộ 20 xuống Đức Trọng cũ rồi rẽ quốc lộ 27 thường dễ đi hơn cho xe lớn vì đường rộng, ít dốc gắt. Ngả qua Trạm Hành ngắn hơn nhưng có đoạn dốc và cua, nên cân nhắc với xe lớn, tài xế chưa quen hoặc khi trời mưa.
Có nên mua rau ở Đơn Dương mang xuống biển không?
Có thể, nhất là rau củ dễ bảo quản như cà rốt, khoai tây, bắp cải. Nên mua gần cuối chặng ở Đơn Dương, để rau ở chỗ thoáng, tránh cốp xe nóng khi xuống vùng duyên hải. Giá rau thay đổi theo ngày, nên hỏi giá trước khi mua.
Đi xe khách có xuống ở Đơn Dương được không?
Nhiều xe khách tuyến Đà Lạt – Phan Rang đi qua D'Ran và Thạnh Mỹ, có thể cho khách xuống dọc đường. Việc dừng đón hay trả khách tuỳ nhà xe; nên hỏi rõ khi đặt vé, nhất là khi muốn ở lại một đêm rồi đón xe khác đi tiếp.
Nửa ngày có đủ ghé Đơn Dương không?
Nửa ngày đủ để ghé ba bốn điểm gần trục chính: đoạn dốc nhìn thung lũng, chợ D'Ran, ven hồ Đa Nhim và đỉnh đèo. Muốn vào các thôn Chu Ru hay xem thu hoạch rau buổi sớm thì nên ở lại một đêm.